Max Stirner


Rasa altruistów jest z konieczności rasą niewolników. Rasa wolnych ludzi jest z konieczności rasą egoistów.

Max Stirner

Ontologiczny (fundamentny) i epistemologiczny (poznaniowy) aspekt egocentryzmu dotyczą odpowiednio: niezbywalności perspektywy pierwszoosobowej oraz niemożliwości upostaciowienia się.

Pierwszy odnosi się do faktu, iż ostatecznie żadna forma zapośredniczenia nie znosi sprawstwa własnego w codziennym działaniu, czy to nacechowanym moralnie, czy też nie. Drugi wskazuje na uporczywość prób współpracy ze zwierciadłem społecznym na rzecz ustanowienia trwałości w wiecznie nieuchwytnym podmiocie, które z kolei głęboko upośledzają jego zdolności poznawcze oraz kompetencje życiowe (z nie do przecenienia konsekwencjami społeczno-historycznymi sensu latissimo).

Zadeklarowane panaceum na ślepy zaułek problemu poznaniowego ― altruizm ― wydaje się być stosowane kosztem prawdy fundamentnej, to znaczy, składa się z zabójczej kombinacji samozaprzeczenia i złej wiary.

Wyjście tym samym prowadzi naprzód, a nie do wnętrza: jaźń stawia czoła światu w każdej z chwil i to w jej gestii ― jak i mocy ― leży doświadczenie ― oraz poświadczenie ― siebie samej jako bytu tak ześrodkowanego, jak i wyzbytego siebie samego.

Paweł Rewucki